Bródno

Chociaż Bródno kreślono na mapach Mazowsza już w XV wieku, to osadnictwo istniało na tym terenie znacznie wcześniej. Mało tego, było to pierwsze zorganizowane osadnictwo na terenie współczesnej Warszawy. Datowane jest na IX wiek, czyli zanim Mieszko I zjednoczył pierwszych Polan! Dzisiaj jednak opowiem o nieco innym Bródnie.

O Bródnie, ale w granicach wyznaczonych przez Miejski System Informacji (MSI). Należy bowiem rozróżniać te dwa, sąsiadujące ze sobą obszary. Dawny gród znajduje się na terenie Bródna-Podgrodzie, zaś Bródno o którym opowiem, odpowiada terenom przedwojennych przedmieść znanych pod nazwą Nowego Bródna. Wyrosło ono w XIX wieku, w sąsiedztwie zbudowanej wówczas linii kolei Nadwiślańskiej.

Zatem, o jakim obszarze dokładnie mowa? Granice Bródna wyznacza, poczynając od północy: trasa Toruńska i ulica Krasnobrodzka. Dalej granica biegnie ulicami Chodecką oraz odcinkiem Kondratowicza do św. Wincentego. Następnie wzdłuż muru cmentarza Bródnowskiego do Odrowąża i w lewo do Ronda Żaba.  Ostatni odcinek od torów linii kolejowej w kierunku Legionowa, aż do przecięcia z wspomnianą na początku trasą Toruńską.

To właśnie historię tego obszaru, jego zabytki, ciekawe miejsca, miejsca rekreacji, kulturalne oraz gastronomiczne przedstawię w poniższym tekście. Zapraszam zatem na wycieczkę po Bródnie.

Bródno – historia

Pierwsze wzmianki o interesującym nas miejscu posiadamy z 1414 roku. Wtedy w archiwach Korony pojawia się po raz pierwszy nazwa wsi Bródno. Osadzonej na czynszu, z wójtem i sądem ławniczym. Mówimy więc o zchierarchizowanej społeczności, podległej księciom mazowieckim. Wieś położona była przy drodze na Nieporęt, czyli dzisiejszej ulicy św. Wincentego, nieco na północ od jej skrzyżowania z współczesną ulicą Kondratowicza. Opisane początki Bródna odnoszą się zatem, zarówno do Bródna, jak i Bródna-Podgrodzia.

W czasach Księstwa Mazowieckiego i Korony Polskiej

Wraz ze śmiercią ostatniego z książąt mazowieckich w roku 1526, Księstwo Mazowieckie utraciło status lenna i zostało przyłączone do Korony. Tym samym, wszystkie miasta i wsie położone na terenie księstwa, należące wcześniej do jego władców, stały się teraz własnością króla.

Bródno będące w tym czasie folwarkiem królewskim podlegało administracyjnie pod starostwo warszawskie. Życie tutaj nie było jednak zbyt sielskie. Pola wsi były świadkiem różnych bitew. Największa z nich rozegrała się w roku 1656 i znana jest historykom jako Bitwa pod Warszawą. Niestety dla Rzeczpospolitej zakończyła się przegraną, gdy połączone siły Szwedów i Brandenburczyków rozbiły wojska legendarnej husarii. W następstwie przegranej bitwy, Szwedzi spalili wioski: Białołęka, Wola Ząbkowska (dzisiejsze Ząbki), Pragę oraz Bródno. Warto dodać, że w bitwie tej brali udział król Jan Kazimierz oraz Jan Sobieski, wtedy jeszcze młody pułkownik, a w niedalekiej przyszłości król Polski.

Kolejnym wydarzeniem wartym odnotowania, a mającym znaczenie dla historii Bródna, jest wydanie pozwolenia przez Stanisława Augusta, na założenie cmentarza żydowskiego w okolicach Warszawy. Pozwolenie to uzyskał liwerant królewski (dostawca) – Szmul Zbytkower. Postać to dla prawobrzeżnej Warszawy istotna, gdyż skupiał w swoich rękach dużą ilość terenu. Nowa nekropolia powstała tuż za Pragą, przy drodze do Nieporętu. Sama Praga zaś, stała się miejscem masowego napływu ludności żydowskiej, a Szmulki do dzisiaj swym mianem przypominają o żydowskim właścicielu. Zdewastowany w trakcie II wojny światowej cmentarz jest obecnie niedostępny dla turystów, a ponadto administracyjnie leży poza obszarem Bródna, chociaż bezpośrednio z nim sąsiaduje.

Pod zaborami

Po upadku powstania listopadowego, z rozkazu cara wzniesiono Cytadelę, która miała wyznaczyć kierunek rozwoju Warszawy na kolejne lata. Wraz z nią powstał pierścień fortów okalających miasto, gotowych spacyfikować krnąbrną ludność stolicy, w przypadku kolejnego zrywu narodowego. W najbliższej okolicy fortów oraz na przedpolach zabroniono wznoszenia budynków murowanych i zabudowy drewnianej, innej niż piętrowa. Na Bródnie, co prawda nie zbudowanego żadnego fortu, natomiast w bliskim sąsiedztwie powstały cztery takie budowle. Najpierw stanął Fort Jasińskiego, a później wraz z rozbudową linii umocnień, forty: XII Lewicpol, XIV Marywil oraz XIVa Pelcowizna. Tym samym rozwój urbanistyczny Bródna został przymusowo wstrzymany na kolejnych kilkadziesiąt lat.

Właściwa historia Nowego Bródna, czyli interesującego nas obszaru, rozpoczyna się w 1877 roku, wraz z oddaniem do użytku Drogi Kolei Żelaznej Nadwiślańskiej. Ta linia wybudowana na porozbiorowych ziemiach polskich skomunikowała Imperium Rosyjskie z Królestwem Prus. W Warszawie jej odcinek połączono z wybudowaną rok wcześniej linią Kolei Obwodowej. Był to silny bodziec dla rozwoju terenów położonych w sąsiedztwie kolei. Na Bródnie powstały zresztą duże warsztaty kolejowe oraz stacja Praga Nadwiślańska. Pracownicy kolei sprowadzali się tu całymi rodzinami, dlatego przed wojną często przewijała się nazwa Bródno Kolejarskie.

Kolejną inwestycją, która uwydatniła istnienie Bródna, było poświęcenie rzymsko-katolickiego cmentarza Bródnowskiego w roku 1887. Nekropolia miała przejąć pochówki na zapełnionych już wówczas cmentarzach Warszawy: Powązkowskim i Kamionkowskim. Cmentarz Bródnowski ulokowano w sąsiedztwie cmentarza żydowskiego, z wejściem od ul św. Wincentego. Na jego terenie wystawiono również drewniany kościół pw. św. Wincentego à Paulo. Tylko w ciągu pierwszych 16 lat istnienia, pochowano tu około 130 tysięcy zmarłych. Gdy w latach 20. XX wieku dokonano kolejnych zakupów terenów, wyklarowała nam się ostatecznie powierzchnia cmentarza – 113 ha 3867 m2, czyniąc go wówczas największą nekropolią w całej Europie.

Początek wieku XX i II wojna światowa

Wraz z rozbrojeniem carskich fortów w 1911 roku, zniesiono zakaz dotyczący wznoszenia obiektów murowanych na wszystkich przedmieściach. Gdy pięć lat później, jeszcze w trakcie I wojny światowej, Nowe Bródno zostało włączone w granice Warszawy, nastąpił jego natychmiastowy rozwój urbanistyczny. Dawne drogi narolne ukształtowały nową siatkę ulic. Zakładano kanalizację i oświetlenie gazowe ulic, ponadto powstawały nowe murowane domy, sklepy, szkoły. Wiejski obraz Bródna z każdym dniem ulegał zatarciu, a wyłaniał się obraz wielkomiejskiego przedmieścia. Z inicjatywy księżnej Radziwiłłowej wzniesiono drewniany kościół, który wyznaczył centrum ówczesnego Bródna. Rozwijał się sport i kultura, zakładano organizacje harcerskie. Pod wiaduktem kolejowym przebito wylot na ob. ul. 11 Listopada łącząc teren z Pragą, a na Nowe Bródno pojechały wkrótce pierwsze tramwaje.

DSC01707

Do czasu wybuchu II wojny światowej więszkość zabudowy pozostała jednak drewniana, co spowodowało znaczne zniszczenia Bródna już w 1939 roku. Ciężkie walki kampanii wrześniowej trwały na całym Zaciszu, Targówku, Pelcowiźnie i Nowym Bródnie. Na tym ostatnim do dnia 28 IX 1939. W trakcie okupacji działał tu jednak silny ruch oporu. Byli ludzie z towarzystwa gimnastycznego Sokół oraz harcerze Szarych Szeregów. Pracownicy kolei sabotowali prace w warsztatach, a żołnierze AK likwidowali bahnschutzów (strażników kolei) i członków gestapo. Każde takie akcje powodowały działania odwetowe. Do dziś na Bródnie możemy znaleźć Tablice Tchorka przypominające o egzekucjach ludności cywilnej dokonanywanej przez Niemców. Walki powstańcze z roku 1944 trwały nad Kanałem Żerańskim do końca października. W ich wyniku dokonała się ostateczna zagłada przedmieścia.

20170304_161535


Czasy powojenne i współczesność

Po wojnie przystępiono do odbudowy Bródna. W roku 1951 włączono do Warszawy kolejne tereny i całe dzisiejsze MSI Bródno znalazło się w jej granicach. W 1958 został otwarty Dom Kultury Świt.

To jednak lata 60. miały wyznaczyć kierunek rozwoju Bródna. Wówczas podjęto decyzję o budowie największego osiedla mieszkaniowego w Warszawie, które miało być “organizmem samowystarczalnym”. Osiedle zaprojektowane na ok 100 tysięcy osób, składało się z mniejszych jednostek – blokowisk z budynkami szkół, przedszkoli, przychodni medycznych i pawilonów usługowych. W centralnym punkcie osiedla zaprojektowano park oraz szpital. Budowa tego ogromnego założenia urbanistycznego trwała w latach 1964-83. Wraz z jego budową zatarła się niemalże całkowicie przedwojenna siatka ulic. Relikty dawnej zabudowy ostały się gdzeniegdzie pośrodku blokowisk, np. w pobliżu ulicy Matki Teresy z Kalkuty, także między ulicą Wysockiego i torami kolejowymi.

Współczesne Bródno ma już zupełnie inne oblicze i nie jest już szarym nudnym blokowiskiem rodem z PRL. Choć z punktu widzenia architektonicznego “punktowce” i “jamniki” są niezbyt ciekawym zjawiskiem, to już osiedla planowane z całą infrastrukturą i obiektami użyteczności publicznej wykazują pewnego rodzaju przewagę nad współczesnym budownictwem.

Rewitalizowany wielokrotnie Park Bródnowski jest dziś najlepszym miejscem wypoczynku na terenie Bródna. Całkowitej przebudowy i remontu doczekały się: dzielnicowy ośrodek sportu i rekreacji, a także hale i boiska szkolne. Powstała niewielka galeria handlowa wkomponowana w nowe osiedle mieszkaniowe, a między torami i ulicą Odrowąża park technologiczny z dużą powierzchnią magazynową.

Co zobaczyć?

Znając już historię Bródna możecie się domyślać, że nie jest to miejsce obfitujące w perełki architektury, czy budynki z różnych epok. Nieco ponad 2/3 terenu zajmuje powojenne osiedle mieszkaniowe, a pozostałą część cmentarz. To oczywiście umowny podział, ponieważ jest tu, i duży park, i obszary o innym przeznaczeniu. Niemniej jednak, takie zagospodarowanie terenu, ogranicza ilość obiektów, które warto zobaczyć. Nie znaczy to oczywiście, że takich tu nie ma. Postaram się napisać kilka słów o tych, które uważam za warte odwiedzenia, albo chociaż zapoznania się z ich historią.

Zabytki

Zacznijmy więc od zabytków. Na Bródnie są trzy takie obiekty, przy czym jeden z nich zajmuje sporą część obszaru całego Bródna. Mowa oczywiście o Cmentarzu Bródnowskim, założonym pod koniec XIX wieku, który z powierzchnią 113 ha, w dalszym ciągu pozostaje jednym z największych cmentarzy w Europie. Cmentarz jest miejscem pochówku blisko 1,2 mln osób. Początkowo był nekropolią prawobrzeżnej części miasta. Z czasem jednak i biedniejsi mieszkańcy lewego brzegu, których nie było stać na pochówek na Powązkach, zapewniali sobie wieczny spoczynek na Bródnie.

Ranga nekropolii z czasem wzrosła, a duży w tym udział kardynała Aleksandra Kakowskiego, którego życzeniem było zostać na Bródnie pochowanym. Kilka dni po nim na cmentarzu spoczął Roman Dmowski, a po tej dwójce cała rzesza innych ludzi oddanych ojczyźnie, kulturze, nauce i sportom. Z czasów przedwojennych pochodzą liczne artystyczne pomniki nagrobne wykonane z piaskowca, zdecydowanie warte zobaczenia. Nie sposób pominąć też miejsc pamięci. By w całości poczuć powagę cmentarza, polecam udać się w Święto Zmarłych pod Pomnik Katyński, bądź Pomnik Więźniów Politycznych straconych w latach 1944-56.

Drugi z zabytków znajduje się bezpośrednio na cmentarzu, a jego powstanie datowane jest na ten sam okres. Mowa o drewnianym kościele pw. św. Wincentego à Paulo. Jego budowę ukończono w roku 1888, a autorem neogotyckiego projektu był znany warszawski architekt – Edward Cichocki. Co ciekawe do jego budowy użyto drewna, które wcześniej wykorzystano podczas renowacji kolumny Zygmunta III na Starym Mieście. Dobrej jakości drewno pozwoliło zachować obiekt w świetnym stanie, jednakże kościół otwierany jest dziś jedynie w trakcie uroczystości pogrzebowych.

Ostatni z obiektów został wpisany do rejestru zabytków stosunkowo niedawno, bo we wrześniu 2019 roku. To jeden z warsztatów wybudowanych w drugiej połowie XIX wieku, tuż obok Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej. Obiekt posiada charakterystyczne cechy XIX-wiecznej zabudowy kolejowej: cegłę licową, łukowate otwory okienne i detale w stylu arkadowym.

cmentarz bródnowski 2017 (37)

cmentarz bródnowski 2017 (32)

IMG_20200531_184047

Obiekty współczesne

Najpierw o tym największym, czyli o Osiedlu Bródno. O ile architektura bloków mieszkalnych to klasyczny styl PRL (ja nazywam je “tekturowymi pudełkami”), to już rozplanowanie układu przestrzennego osiedla mogłoby posłużyc wielu dzisiejszym architektom za wzór. Zacznijmy od tego, że to jedno z największych osiedli mieszkaniowych w Warszawie. Projekt wygrał konkurs w 1961 roku, a jego budowa zajęła 20 lat. Była to przemyślana koncepcja urbanistyczna, która podzieliła wielkie osiedle na 8 mniejszych jednostek, z różnej wysokości blokami (5, 11 i 18 kondygnacji) oraz infrastrukturą w postaci żłobków, przedszkoli, szkół, obiektów użyteczności publicznej oraz punktów usługowych.

W 40 lat od zakończenia budowy, zasadzona wtedy zieleń, pięknie zdobi dziś podwórka między blokami, daje schronienie przed słońcem, ale również zwiększa atrakcyjność lokalizacji mieszkaniowej. Tak dużo się w końcu dziś słyszy na temat dużych koncepcji mieszkalnych, gdzie na kilka wielopiętrowych bloków na zamkniętym osiedlu przypada jeden trawnik z placem zabaw… Wracając do tematu, warto wspomnieć, że tą ogromną przestrzenią mieszkalną zarządza dziś jedna spółdzielnia mieszkaniowa – Bródno, czyniąc z niej największa spółdzielnię w Polsce. Niestety, co jakiś czas w mediach wraca temat działalności spółdzielni i oskarżeń jakie wysuwają względem niej mieszkańcy.

20170304_161458_HDR

rembielińska

20170304_164110_HDR

Gminna Ewidencja Zabyktów

Znacznie więcej bródnowskich obiektów wpisanych jest do Gminnej Ewidencji Zabytków. To taka lista rezerwowa budowli, które mogą w przyszłości trafić do rejestru zabytków. Na Bródnie takich obiektów jest ponad 30, a ja postaram się je z grubsza omówić.

Jednym z ważniejszych jest z pewnością Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej. Fundamenty tego kościoła były gotowe już przed wybuchem II wojny światowej, a miał on zastąpić położony kilkanaście metrów dalej drewniany kościół, ufundowany w 1909 roku przez księżną Marię Radziwiłłową z Zawiszów. W wyniku działań wojennych drewniany kościół spłonął, jednak po wojnie zdecydowano się go odbudować, czy też kontynuować budowę nowego wg oryginalnego planu z wykorzystaniem zachowanych fundamentów. Chociaż samo sanktuarium w moim odczuciu nie prezentuje się zbyt urokliwie, to w jego kaplicy znajduje się cenny obraz “Płonące Bródno”, który lokalna artystka Janina Strzeszewska, namalowała w trakcie bombardowań niemieckich w roku 1944.

IMG_20200531_182731

Szkoły

Po drugiej stronie ulicy Bartniczej, stoi szkoła zbudowana w latach 20. XX wieku, która wraz z kościołem tworzyła centrum Nowego Bródna. Centrum, które z przecinającą je ulicą Białołęcką, skupiało życie lokalnej ludności. Samą szkołę zbudowano w stylu modernizmu z elementami baroku, a w jej murach ulokowano dwie szkoły powszechne. Warto dodać, że w trakcie okupacji stacjonował tu garnizon niemiecki i zapewne dlatego przetrwała wojnę w niezłym stanie. Dziś w jej murach znajduje się Zespół Szkół nr 41, czyli Szkoła Podstawowa nr 206 oraz CII Liceum Ogólnokształcące.

Zresztą to nie jedyna przedwojenna szkoła na Bródnie. Z czterech, które istniały tu przed 1939 rokiem, ostały się trzy. Poza szkołą przy Bartniczej, są jeszcze dwa inne budynki. Pierwszy z nich znajduje się przy ulicy Odrowąża. Początkowo był to Dom Dozorców i kino, zwane potocznie Dziadówą (bodaj najtańsze bilety w mieście, ale też i miejsca stojące – w kinie ;). Na początku lat 30. umieszczono w budynku szkołę podstawową oraz Miejskie Gimnazjum Męskie im. płk Lisa-Kuli. Dziś tradycje szkolne kontynuuje Zespół Szkół im. Piotra Wysockiego. Drugi budynek, podniszczony i nieco zapomniany, leży dziś schowany za ekranami dźwiękoszczelnymi Trasy Toruńskiej, tuż obok Marywilskiej. Jest to zresztą jedyny budynek na Bródnie położony po drugiej stronie trasy. Mieści obecnie Społeczną Szkołę Podstawową nr 11 STO Toruńska.

IMG_20200531_182845

Zabudowa mieszkaniowa

Aby choć trochę zobrazować sobię wygląd Nowego Bródna, polecam udać się w rejon ulic Siedzibnej, Łąkocińskiej oraz Krzywińskiej. Kilkanaście przedwojennych domów ostało się tutaj, nie ulegając, ani bombardowaniom niemieckim, ani buldożerom podczas budowy Osiedla Bródno. Końcowe odcinki dwóch z wymienionych wyżej ulic, wciąż pokrywa przedwojenny bruk, tzw. kocie łby. W innych rejonach Bródna również odnajdziemy przedwojenną zabudowę. Wymienić należałoby tutaj rejon ulicy Syrokomli, Nieszawskiej czy chociażby Julianowskiej, gdzie ostał się nawet dom drewniany.

Zupełnie inny charakter ma ulica Oliwska. Dziś, to jedna z najbardziej zaniedbanych ulic Bródna, niegdyś jednak posiadała miano jednej z elitarnych ulic przedmieścia. Położenie w najbliższym sąsiedztwie nowo wybudowanej Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej, sprawiło że na ulicy zaczęły osiedlać się rodziny kolejarskie, które nadały charakter nowo powstającemu przedmieściu Nowe Bródno. Pod nr 14, zachował się wspomniany wyżej, zabytkowy obiekt z czerwonej cegły, przypominający o początkach Nowego Bródna. Zresztą to nie jedyny budynek kolejarski przy Oliwskiej. Jest dawny domek stróża, są budynki magazynowe. Hala oraz budynek parowozowni, choć przetrwały wojnę, zostały rozebrane kilkanaście lat temu.

DSC01728

20170304_163231

IMG_20200531_185718

IMG_20200531_190227

Pomniki, tablice i miejsca pamięci

Na Bródnie zachowała się bardzo ciekawa pamiątka w skali całej Warszawy. Mowa o zabytkowym odcinku tramwajowym z roku 1924, na który składają się bruk, szyny (powojenna zmiana rozstawu), słupy trakcyjne oraz rozkład jazdy “Oczka”, czyli linii nr 21 – pierwszej linii tramwajowej na Bródno. Linia ta jeździła wówczas wzdłuż ulicy Wysockiego z pętli Pelcowizna, którą dziś byśmy umiejscowili przed wiaduktem Trasy Toruńskiej, aż na Wolę.

Na kilka słów zasługuje pomnik 5. rocznicy Cudu nad Wisłą, wystawiony w roku 1925, w piątą rocznicę zwycięstwa polskiej armii nad bolszewikami. Opór Polaków zatrzymał rozlew po Europie, ustroju, który miał się niebawem przekształcić w totalitarny komunizm. Wydarzenie to znamy dziś pod nazwą “Cudu nad Wisłą” i z pewnością mieszkańcy Nowego Bródna także brali udział w tamtych walkach. To dla nich właśnie, inni mieszkańcy Bródna wznieśli pomnik upamiętniający zwycięstwo.

Na koniec już tylko wymienię pozostałe pomniki i miejsca pamięci na Bródnie. Jakkolwiek zachęcam do zapoznania się z historią, okolicznościami i bohaterami miejsc, które zostały upamiętnione.

Mamy więc figurę Jezusa Chrystusa z krzyżem, która upamiętnia pomordowanych w trakcie okupacji, podczas II wojny światowej. Niemcy mieli zwyczaj mordować lokalną ludność nieopodal ulicy Wysockiego, i tam odnaleźć można kolejne dwie Tablice Tchorka. W okolicach kościoła Matki Bożej Różańcowej znajdują się następne pomniki: Sokoła (Towarzystwo Gimnastyczne “Sokół”, wielce zasłużone dla wychowania fizycznego młodzieży polskiej), poległych w I Wojnie Światowej (z 1925 roku), Ofiar Katastrofy Smoleńskiej, pamięci Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego. Kilka tablic upamiętniających zdobi też ścianę szkoły przy Bartniczej, a przed Domem Kultury Świt ustawiono głaz poświęcony kolejarzom.

DSC01699

IMG_20200531_183226

miejsce pamięci bródno

Muzea i wystawy

Tutaj niestety Bródno wypada blado, ale cieszmy się z tego co jest. A co jest? Jest plenerowa Wioska Żywej Archeologii, gdzie można dowiedzieć się więcej o historii i życiu pierwszych osadników bródnowskich z czasów wczesnego średniowiecza. Można także zakupić wyroby spożywcze, jak miody, wędliny i inne produkty, które leżakowały w spiżarni staropolskiej.

Jest też Park Rzeźby, powstały w 2009 roku, gdy mieszkaniec i artysta Bródna, Paweł Althamer zaprosił do współpracy Muzeum Sztuki Nowoczesnej, tworząc w Parku Bródnowskim wystawę plenerową. Dzieła mają różną tematykę, a większość z nich całkiem nieźle komponuje się z parkiem i jest godna uwagi. Na szczególną uwagę zasługują prace “Sylwia” i “Bródno”. To moje ulubione rzeźby w parku.

Gdy będziecie jechać ulicą Rembielińską, w oczy z pewnością rzuci się wam mural Ignacego Jana Paderewskiego. Powstał w roku 2014 na bocznej fasadzie budynku Szkoły Podstawowej nr 378, przy ul. Bartniczej. Piękna praca upamiętniająca wielkiego Polaka, a zarazem patrona szkoły. Świetny przykład tego, w jaki sposób można ozdabiać smutne szare ściany szkół i bloków powstałych w okresie PRL. Nieco mniejszy mural, upamiętniający Irenę Sendlerową znajduje się na gmachu szkoły przy ul. Skrajnej.

IMG_0636

IMG_0628

mural paderewskiego

Natura i parki

Bródno posiada, co prawda, tylko jeden park, ale za to jaki… Park Bródnowski to zdecydowanie jeden z piękniejszych parków Warszawy, a w dodatku stosunkowo młody, bo niespełna 50-letni. Zaprojektowano go wraz z całym osiedlem Bródno, jako jego centralny punkt. Park jest miejscem organizacji festynów, imprez, ale również ulubionym miejscem spotkań mieszkańców. Poza pięknym parkiem ze stawami, fontannami oraz licznymi alejkami spacerowymi, odnaleźć tu można kilkanaście prac powstałych w ramach Parku Rzeźby. Są boiska sportowe Syrenki, ścieżka biegacza, nowoczesne place zabaw, polany do odpoczynku i rekreacji. Wokół parku otwarto wiele lokali gastronomicznych, a w środku roku odbywają się w nim pokazy w ramach Filmowej Stolicy Lata. Zdecydowanie najlepsze miejsce rekreacyjno-wypoczynkowe na całym Bródnie.

park bródnowski, bródno (3)

Park Bródnowski 2017 (45)

park bródnowski (2)

IMG_0590

Co robić?

Na Bródnie z pewnością nie da się nudzić. Dzięki działalności takich miejsc jak Dom Kultury Świt, oddaleni nieco od centrum miasta mieszkańcy, mogą uczestniczyć w ciekawych wydarzeniach nie opuszczając osiedla. Festyny organizowane w Parku Bródnowskim przyciągają setki, jak nie tysiące, rodzin. Gdy dodamy do tego infrastrukturę sportową i prywatne kluby działające na terenie Bródna, wyłania nam się obraz miejsca, w którym każdy znajdzie dla siebie coś interesującego.

Teatr i kino

Od razu kierujemy się do Domu Kultury Świt. O ile w mojej opinii, sala widowiskowa Świtu nie spełnia warunków kinowych i filmy ogląda się tu po prostu słabo, to ze sceną jest już zdecydowanie lepiej. Warto śledzić program, ponieważ w Świcie grane są najróżniejsze spektakle, kabarety oraz rewie, a ponadto bilety schodzą w mgnieniu oka. Tylko na przestrzeni ostatniego roku występowali tu: Hrabi, Ani Mru Mru czy Abelard Giza.

Wróćmy jednak na chwilę do fanów kina. Otóż latem możecie wybrać się do Parku Bródnowskiego na seans pod chmurką, ponieważ park co roku uczestniczy w akcji Filmowej Stolicy Lata.

20170731_205947

Koncerty i występy

Aby być na bieżąco z kulturą na Bródnie trzeba przede wszystkim śledzić kalendarz Domu Kultury Świt. To miejsce zdecydowanie wyróżnia się na tle całego Bródna. Koncerty i występy organizowane są regularnie i zawsze trzymają wysoki poziom. Nam szczególnie przypadł do gustu koncert przedwojennej piosenki kabaretowej, ale repertuar celuje w gusta wszystkich kategorii wiekowych.

Co roku w Parku Bródnowskim odbywają się dwie imprezy ściągające mieszkańców całej dzielnicy. Pierwszą są Dni Targówka, podczas których jest okazja bliżej poznać dzielnicę. Oprócz stoisk wystawowych i handlowych, powstaje wielka scena, na której wystawiane są przedstawienia, zaś każdy dzień imprezy wieńczą duże koncerty.

Druga impreza to zawody rycerskie, a dokładnie Warszawski Turniej Rycerski o Szablę Króla Zygmunta III Wazy. Są organizowane na Bródnie już od 1996 roku. Oprócz grup rekonstrukcyjnych, buduje się tu cała wioska rzemieślnicza, w której możemy poznać średniowieczne zwyczaje.

Obie te imprezy odbywają się w Parku Bródnowskim. Dni Targówka we wrześniu, a Turniej o Szablę Króla Zygmunta III w czerwcu.

IMG_0619-1

20170903_200734_HDR

Sport i rekreacja

Akurat na miejsca do uprawiania sportu i całą ofertę mieszkańcy Bródna narzekać nie mogą. XXI wiek przyniósł duże zmiany w tej kwestii. Nie bez znaczenia jest tu fakt odnowienia wszystkich boisk oraz hal przyszkolnych, które dziś umożliwiają młodzieży prawidłowy rozwój fizyczny w godnych warunkach. Dorosłym zaś, pozwalają nie wypaść z formy, o ile tylko mają w sobie trochę samozaparcia 🙂

Hale i boiska sportowe

Największym obiektem sportowym na Bródnie jest Ośrodek Sportu i Rekreacji “Targówek” przy ulicy Łabiszyńskiej. Dzięki gruntownej modernizacji obiektów przed kilku laty, mieszkańcy otrzymali znakomite miejsce do uprawiania sportu. Przede wszystkim należy wymienić profesjonalny stadion na kilka tysięcy miejsc oraz pełnowymiarowe boisko z bieżnią, posiadające licencję FIFA. Są też boiska innych dyscyplin sportowych, jak koszykówka czy siatkówka. Jest mini siłownia, sauna i sala gimnastyczna, czyli wszystko to, co niezbędne by utrzymać nasze ciało w ruchu. Kończąc tę wyliczankę, wspomnę jeszcze o lodowisku, które OSiR uruchamia wraz z nadejściem zimy.

Zostańmy przy boiskach. W Parku Bródnowskim znajduje się kompleks boisk Syrenka, zarządzanych przez lokalny Ogród Jordanowski. Na kompleks składa się mini boisko do piłki nożnej, siatkówki, siatkówki plażej, dwa boiska do koszykówki oraz miejsce do gry w tenisa stołowego. Na miejscu znajduje się darmowa wypożyczalnia sprzętu.

To co już podkreślałem to nowoczesne odnowione boiska przyszkolne. Jednym tchem wymienię, że skorzystać z nich można udając się do obiektów szkolnych, przy ulicy: Balkonowej 4, Bartniczej 2, Bartniczej 8, Krakusa 2 (boisko nakrywane balonem), Skrajnej 10, Suwalskiej 13 (VII Ogród Jordanowski), Suwalskiej 29, św. Hieronima 2, Turmonckiej 2, Turmonckiej 20 oraz Żuromińskiej 4. To łącznie kilkadziesiąt boisk do: piłki nożnej, koszykówki oraz siatkówki.

Park Bródnowski 2017 (14)

IMG_0093

Pływalnie

Innym obiektem zarządzanym przez OSiR jest Pływalnia Polonez, jednak jej należy się kilka odrębnych słów. Pływalnia podobnie jak ośrodek jest po gruntownej modernizacji, co znacznie umila pobyt. Poza klasycznym basenem o długości 25 metrów, jest kilka pomniejszych basenów rekreacyjnych, atrakcje wodne oraz sauny. Największym wzięciem cieszy się jednak zjeżdżalnia zewnętrzna o długości 120 metrów. Niewątpliwie jest to największa atrakcja dla dzieciaków, które przychodzą z rodzicami na tutejszą pływalnię.

Ale na Bródnie znajduje się jeszcze jedna pływalnia. To kompleks basenów rehabilitacyjnych “Muszelka”. Obiekt posiada dwa baseny: sportowy oraz rehabilitacyjny, a także saunę i jaccuzi. Miła alternatywna dla wiecznie zatłoczonego Poloneza.

basen polonez (1)

Siłownie, kluby fitness i sztuki walki

Następne weźmiemy pod lupę siłownie, kluby fitness oraz kluby sztuk walk. Najstarszą na Bródnie i jedną z najstarszych siłowni w Warszawie jest Fit & Fun, która działa od 1991 roku. Obiekt jest regularnie modernizowany, siłownia świetnie wyposażona. Klub oferuje bardzo dużą liczbę zajęć, tak by każdy mógł dobrać coś indywidualnie dla siebie. To wszystko na powierzchni 2,5 tys m2, co czyni z Fit & Fun najchętniej odwiedzaną siłownię na Bródnie. Na uwagę zasługuje również siłownia Zdrofit w galerii Renova. Na dużej powierzchni znajdziemy nowoczesny sprzęt, obszerną strefę cardio, mniejszą strefę rozgrzewkową / do treningów personalnych. Ja osobiście bardzo cenię sobie mini siłownię na OSiR Targówek, gdzie nie ma prawie w ogóle ludzi i bardzo sprawnie robi się tu treningi.

Z miejsc, gdzie można trenować sporty walki, z czystym sumieniem mogę polecić Klub Bokserski Pięściarz, który jakiś czas temu rozszerzył swoją ofertę oraz otworzył drugą salę treningową. Byłem na paru treningach, które są prowadzony w sposób profesjonalny i można się na nich nieźle zmachać. Wiem też o szkole brazylijskiego jiu-jitsu o nazwie Chaos Gold Team. Nie miałem okazji nigdy być na treningu bjj, ani w tym klubie, ani nigdzie indziej, jednakże opinie w internecie klub zbiera bardzo pozytywne.

A co do uprawnia sportu, to warto wspomnieć, że przy wszystkich większych ulicach Bródna są wytyczone ścieżki rowerowe. Znajdziecie je m.in. przy ulicach: Kondratowicza, Toruńskiej, Rembielińskiej, Wysockiego, Odrowąża, Matki Teresy z Kalkuty. Ponadto znajduje się tu kilka stacji rowerów miejskich veturilo, w tym mini veturilo dla dzieci w parku Bródnowskim. W tym samym parku znajdziecie ścieżkę biegacza.

siłownia osir targówek (2)

kb pieściarz

IMG_0595

Zakupy i targi

Na Bródnie znajdziemy niewielkich rozmiarów galerię handlową Renova. Mieści się na pierwszych poziomach dużego kompleksu mieszkalnego zlokalizowanego w rejonie ulicy Rembielińskiej. Dwie niedługie aleje sklepowe mieszczą się na dwóch kondygnacjach. Oprócz standardowych dla galerii sklepów, znajduje się tu siłownia, szkoła tańca, sala zabaw dla dzieci oraz kilka punktów gastronomicznych.

To co lubimy najbardziej to jednak bazarki handlowe. Na Bródnie mieszczą się dwa, oba przy ul. Rembielińskiej. Jeden bliżej Kondratowicza, zaś drugi przy Julianowskiej. Przypominają stare czasy, gdy nie było jeszcze galerii handlowych i sklepów wielkopowierzchniowych. Dostać tu można świeże i pyszne produkty: mięso, ryby, nabiał, a przede wszystkim warzywa i owoce.

galeria renova

20170311_144913

Spotkania i edukacja

Wspaniale zarządzane punkty biblioteczne działają w ramach Multibiblioteki Targówek. Bogate zbiory książek, w tym historii Warszawy. Regularnie odwiedzam lokalne placówki i korzystam z ich księgozbiorów, by móc pisać i opowiadać o Warszawie 🙂 Warto śledzić stronę internetową Multibiblioteki, gdyż nie brakuje organizacji spotkań z pisarzami oraz autorami książek.

Gastronomia

Restauracje

Dwie najważniejsze, które wybierałbym w pierwszej kolejności to Balkan Bistro Prespa z kuchnią bałkańską oraz Bella Napoli di Enzo Rossi z kuchnią włoską.

Balkan Bistro to przede wszystkim popisowe dania główne z różnych bałkańskich krajów oparte na mięsie. W ofercie także przystawki, zupy, sałatki.

Bella Napoli na Bródnie była pierwszą restauracją otwartą w Warszawie przez Enzo Rossi. Dziś tych lokali jest już kilka w innych dzielnicach. Wspaniała kuchnia włoska na tradycyjnych składnikach. Jadłem tu wielokrotnie i mogę polecić wszystko. Bardzo dobra pizza, przystawki, rewelacyjne dania główne, świetne wina.

Jeżeli ktoś lubi sushi to dobre opinie zbiera lokal Hanesushi w galerii Renova.

bella napoli (3)

POP

Bródno ma w czym wybierać jeżeli chodzi o Pop Food. Fani kuchni azjatyckiej mają do wyboru dwa bardzo dobre lokale: Hong Ngoc z rewelacyjnym specjalnym kurczakiem ‘hip-hek’, ale jest też i dobra chińszczyzna w Bar Kim Nam.

Fani kebabów z kolei mają Amrit przy Parku Bródnowskim, który chociaż jest sieciówką to trzyma od lat wysoki poziom. Gwarantuję wam, że po zjedzeniu dania xxl z frytkami i bukietem surówek, nie podniesiecie się szybko od stołu.

Innym miejscem, do którego lubię wpaść są Burgery Nocą. Bardzo smaczne mięso i różne hamburgery w menu. Oczywiście na czele nieśmiertelny Mocarz Burger, który nigdy mi się nie znudzi.

Jest i jedna perełka – bar mleczny Kefirek. Niesamowita kuchnia polska w miejscu, które działa nieprzerwanie od lat 70. XX wieku. Jeżeli macie ochotę na schabowego z kapustą i ziemniaczkami to jest to idealne miejsce.

hong ngoc

Burgery Nocą

Kawiarnie i cukiernie

Na Bródnie rządzi oczywiście Kuncer. Najlepsze lody jakie jedliśmy w Warszawie. Autorskie lody, codziennie inne smaki, niebo w gębie. Dwa nowe lokale otwarte w krótkim czasie na Żoliborzu i w Śródmieściu o czymś świadczą. Nagrody zdobyte na konkursach i znalezienie się w przewodniku kulinarnym Gauilt&Milleau skutecznie przekonuje by spróbować lokalnych wyrobów.

Smaczne lody dostaniemy także w Retro Smaki. Miła alternatywna gdyby w Kuncerze była kolejka na kilkadziesiąt osób (bo i tak się zdarza latem). Jeszcze krótko napomknę o innej sieciówce, z tym że o cukierni. Cukiernię Sowa znajdziemy w galerii Renova i oprócz dobrego ciastka możemy tam wypić równie smaczną kawę. Miły przerywnik w trakcie zakupów.

kuncer (1)

cukiernia sowa renova (1)

Lokale z %

Na Bródnie brakuje mi typowego baru / pubu z dużym wyborem piwa i ogólnie alkoholu. Miejsca, gdzie można skosztować różnych trunków, gdzie mowżna obejrzeć w weekend mecze ligowe, a w tygodniu puchary. Na upartego wskazać można lokale Camelot i Very Good, aczkolwiek nie o czymś takim myślałem.

Zdecydowanie łatwiej trafić na Bródnie na sklepy z dużym wyborem alkoholu. Od zwykłych nocnych po naprawdę specjalistyczne sklepy – polecam Dobre Flaszki na Poborzańskiej.

Inne

Chciałbym z tego miejsca wspomnieć, a przy okazji gorąco polecić kurczaki z różna na Wyszogrodzkiej. Ta niepozorna budka stojąca przy ulicy skrywa w sobie pyszne, soczyste kurczaki pieczone na rożnie. Raz na jakiś czas wpadam tutaj po obiad, gdy nie chce mi się stać w kuchni i nigdy się jeszcze nie zawiodłem 🙂

Dla dzieci

Najbogatszą ofertę zajęć dla dzieci posiada Dom Kultury Świt, działający nieprzerwanie od lat 50. XX wieku. Prowadzone są tutaj zajęcia muzyczne jak nauka śpiewu czy gry na instrumentach, są różne ciekawe zajęcia edukacyjne i artystyczne. W końcu bardzo szeroki zakres zajęć ruchowych: akrobatyka, balet, taniec, a także zajęcia combat GROM dla najmłodszych 🙂

IMG_20200531_183241

Niemniej ciekawe zajęcia dla dzieci prowadzone są w innym domu kultury, tym razem spółdzielczym – Klub Lira. Miejsce to już wpisało się tak mocno w krajobraz Bródna, że doczekało się nawet własnego przystanku autobusowego o tej samej nazwie.

Na relaks i zajęcia dziecko można również skierować do VIII Ogrodu Jordanowskiego. To interesujące miejsce dla najmłodszych oraz nastolatków. Organizowane są tu zajęcia dla dzieci: sportowe, plastyczne, muzyczne i inne. Pierwszy ogród dziecięcy powstał w roku 1899 za sprawą dr. Henryka Jordana, a ten na Bródnie jest jednym z kolejnych powstałych z tej koncepcji.

Placy zabaw również na Bródnie pod dostatkiem, ale ten w Parku Bródnowskim zdecydowanie bije na głowę wszystkie inne, o czym wspominałem parę akapitów wyżej. Dodajmy do tego również przytyczony wcześniej Ogród Sensoryczny, a każda mama i tata już wie, gdzie zrobić największą frajdę dziecku.

Park Bródnowski 2017 (20)

Chyba, że będzie niezbyt przyjazna pogoda. Wtedy z pomocą przychodzą sale zabaw dla dzieci. Dziś większość sal tego typu pełni również funkcje edukacyjne – zabawa poprzez naukę. Pierwsza z sal to Klockownia, która mieści się w Galerii Renova, a druga to Malinowo przy ul. Kondratowicza.

Nieco starsze dzieciaki możemy wysłać również do Renovy, gdzie znajduje się oldschoolowy salon gier: flippery, symulatory, gry manualne. Naprawdę szeroki wybór, jakbyście właśnie znaleźli się na deptaku w Mielnie 🙂

W Renovie działa także Egurrola Dance Studio, w której odbywają się zajęcia dedykowane głównie dzieciom, chociaż nastolatkowie też znajdą coś dla siebie.

Budynki użyteczności publicznej

Parę słów należałoby jeszcze powiedzieć o budynkach użyteczności publicznej, gdyż ktoś coś może kiedyś będzie potrzebował załatwić.

Na Bródnie zlokalizowany jest Urząd dzielnicy Targówek. Ten nowoczesny budynek powstał w latach 1996-98 i mieści biura urzędu dzielnicy. O szybkości i metodach załatwienia spraw urzędowych mówią wszystko opinie, do odnalezienia w internecie. W budynku mieści się sala ślubów oraz sale konferencyjne, gdzie odbywają się różne spotkania i koncerty. Ponadto sam urząd jest organizatorem różnych przedsięwzięć kulturalnych i rozrywkowych na terenie dzielnicy.

Kolejnym miejscem, kojarzonym raczej negatywnie, jest Szpital Bródnowski. Oddany do użytku w roku 1981 był jednym z najnowocześniejszych szpitali miejskich. Posiada kilka katedr i może pomieścić ok 700 osób. Ile pacjentów tyle jednak opinii, bo podobno oddział ginekologiczno-położniczy jeden z lepszych w Warszawie, po renowacji w 2018. W dodatku szpital posiada lądowisko dla helikopterów ratunkowych. Z drugiej strony, kto otarł się o bródnowski SOR, to słysząc tę nazwę dostaje od razu palpitacji serca.

Transport

Bródno jest bardzo dobrze skomunikowanym osiedlem Warszawy. Tramwaje i autobusy dowiozą sprawnie i szybko w najważniejsze miejsca stolicy. Ponadto istnieją dwie stacje kolejowe położone na granicy dzielnic: Warszawa Toruńska oraz Warszawa Praga, którymi szybko dostaniemy się na lotnisko i większe dworce kolejowe.

Z niecierpliwością wypatrywana jest II linia metra. To właśnie na Bródnie zaplanowano stacje końcowe drugiej nitki, która ma jeszcze lepiej skomunikować prawą i lewą część Warszawy.

DSC01604

Przyszłość

Dziś na Bródnie powstaje najważniejsza dla tego obszaru inwestycja, gdyż wzdłuż ul. Kondratowicza przebiegać będzie nitka II linii metra. Na terenie Bródna zaplanowano dwie stacje, a planowe zakończenia prac to rok 2022. Wzdłuż Kondratowicza stają również nowe budynki mieszkalne, podobnie sprawa ma się na terenie i w okolicy dawnych warsztatów kolejowych. Jest to z pewnością następstwo doprowadzenia do dzielnicy metra i spodziewać się można dalszego zagęszczenia zabudowy. W finalnej fazie projektu jest również plan rewitalizacji Parku Bródnowskiego, który z pewnością jeszcze bardziej upiększy dzielnicę i poprawi komfort wypoczynku mieszkańcom. Gdy uda się w końcu wypracować porozumienie w sprawie budowy Mostu Krasińskiego, który połączyłby Bródno z Żoliborzem, perspektywa dla Bródna rysuje się wręcz rewelacyjnie.

Strony www

Aby poczytać sobie trochę więcej o samym Bródnie i być na bieżąco z tym, co dzieje się na osiedlu, polecam dodać poniższe strony do ulubionych:

Urząd dzielnicy Targówek – aktualności

targowek.info – aktualności z Bródna

Dom Kultury Świt – aktualności i wydarzenia

Multibiblioteka – publioteki publiczne dzielnicy Targówek

Galeria Renova – aktualności

Fit&Fun – grafik zajęć

OSiR Targówek – fanpage

Park Rzeźby – oddział Centrum Sztuki Współczesnej

Nasze top 5

1. Dom Kultury Świt

2. Park Bródnowski

3. OSiR Targówek

4. Pływalnia Polonez

5. Cmentarz Bródnowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.