Castle Square

Plac Zamkowy to miejsce numer jeden w Warszawie, pod względem liczby turystów jakich można spotkać na jednym metrze kwadratowym. Są to goście zarówno z kraju, jak i zza granicy. Nic dziwnego, bowiem i lokalni mieszkańcy umawiając się na Starówce, rzucają krótkie “widzimy się pod kolumną”.

Nie wszyscy jednak wiedzą, że Plac Zamkowy jaki oglądamy dzisiaj, nie jest tworem średniowiecznym, ani też nowożytnym. Powstał dopiero w latach 20. XIX wieku, w wyniku rozebrania murów miejskich oraz licznej zabudowy. Na początku powiedzmy sobie, jak prezentował się dawniej.

spacer Stare Miasto (170)

spacer Stare Miasto (182)

Czasy przedwojenne

Współcześnie Plac Zamkowy rozpoczyna się na wysokości pierwszej z kamienic Krakowskiego Przedmieścia i obejmuje teren aż do dziedzińca kuchennego Zamku Królewskiego. Mówimy więc o obszarze pomiędzy Zamkiem i kamienicami po jego przeciwległej stronie.

Zanim wytyczono Plac Zamkowy

Obecny obszar Placu Zamkowego, przedzielony był dawniej murem obronnym. Od tej strony miasta, znajdowała się brama wjazdowa, zwana Bramą Krakowską. Zaś teren za miastem, wraz z wystawioną tam w połowie XVII wieku kolumną oraz pomnikiem króla Zygmunta III Wazy, uznawany był wówczas za część Krakowskiego Przedmieścia.

Część terenu w obrębie muru tworzyło tzw. dziedziniec przedni Zamku. Od wspomnianej bramy biegła ulica zwana Przedzamkową, oddzielona od tego dziedzińca murem oraz innymi budowlami. Brama wjazdowa na teren Zamku znajdowała się na wysokości ulicy Piwnej. Dalej ulica zakręcała w lewo i nosiła miano Grodzkiej lub Jezuickiej, a obecnie jest to ul. Świętojańska.

DSC02214
Chodnik między kamienicami, a ogródkami piwnymi to dawna ulica Przedzamkowa.

Czasy przedwojenne oraz powojenna odbudowa

Właściwy Plac Zamkowy powstał w latach 1818-21 według projektu Jakuba Kubickiego. W celu realizacji założenia wyburzono mury miejskie, Bramę Krakowską i wszystkie obiekty na dziedzińcu przednim Zamku Królewskiego. Tym samym uzyskano reprezentacyjny plac i wyeksponowano zachodnie skrzydło Zamku wraz z piękną, zegarową Wieżą Zygmuntowską.

Plac rozszerzał się i przechodził płynnie w Krakowskie Przedmieście. Niebawem wyburzono także kościół i klasztor bernardynek pod budowę Wiaduktu Pancera, który poprowadził do historycznego Mostu Kierbedzia. Dziś w tym miejscu znajduje się wylot trasy W-Z oraz Most Śląsko-Dąbrowski.

Podczas II wojny światowej zabudowa placu została całkowicie zniszczona, a Zamek Królewski po uprzednim rozgrabieniu, wysadzili Niemcy. Po wojnie zrekonstruowano budynki, jednak nie wszystkie na raz i z drobnymi zmianami. Zdecydowano się odtworzyć i wyeksponować mury miejskie, zabudowane kamienicami na przestrzeni kilku wieków. Tym samym nie odtworzono zabudowy mieszkalnej przylegającej do muru.

Najdłużej na odbudowę, bo aż do roku 1974, czekał Zamek Królewski. Jednak udostępniono go publiczności dopiero 10 lat później, po wykończeniu wnętrz.

Plac Zamkowy ok 1910
Plac Zamkowy na pocztówce z ok 1910 roku.

Plac Zamkowy 1, 3-5
Plac Zamkowy 1, 3-5; przedwojenna zabudowa: kamienica po lewej stała na rogu Placu Zamkowego i ul. Podwale, a środkowa (wysoka) pomiędzy murami miejskimi – dziś w tym miejscu Międzymurze Piotra Biegańskiego.

W rejestrze zabytków

Cały plac jako układ przestrzenny został wpisany do rejestru zabytków już w roku 1965. Znamienitsza, wydaje się być jednak, data 1980. Wówczas Plac Zamkowy, jako część Starego Miasta, z odbudowanym już Zamkiem, został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Niemalże wszystkie budynki znajdujące się dzisiaj przy Placu Zamkowym to obiekty zabytkowe. Do najwspanialszych należy zaliczyć:

Royal Castle

Zamek Królewski należy do najważniejszych zabytków Warszawy. Powstał na początku XVII wieku z inicjatywy króla Zygmunta III, który przeniósł na stałe rezydencję królewską z Krakowa do Warszawy. Każdy z następnych władców Polski dodawał do Zamku coś od siebie, czyniąc z niego kompletną rezydencję królewską.

Dziś jest to siedziba Muzeum Zamku Królewskiego. Prezentowana jest w nim historyczna ekspozycja: apartamenty królewskie oraz inne wspaniałe sale, odtworzone z wykorzystaniem odzyskanych po wojnie skarbów państwowych. Do najpiękniejszych należą: Sala Wielka, Gabinet Marmurowy, Sala Rycerska oraz Sala Tronowa.

Ponadto, będąc z wizytą w muzeum zamkowym, warto rozważyć odwiedziny takich miejsc, jak: Pałac pod Blachą, Biblioteka Królewska, Arkady Kubickiego oraz piękne Ogrody Zamkowe.

spacer Stare Miasto (177)

Kolumna króla Zygmunta III Wazy

Kolejny z symboli Warszawy. Na Placu Zamkowym stoi od roku 1644, gdy na wniosek króla Władysława IV Wazy, wówczas jeszcze przed bramą miejską, wzniesiono kolumnę z pomnikiem króla Zygmunta III – ojca Władysława. Jest to najstarszy świecki pomnik w Warszawie, który szczęśliwie przetrwał wszystkie zawirowania historyczne (z niewielkimi uszkodzeniami).

spacer Stare Miasto (172)

Pozostałe obiekty

Polecam również zwrócić uwagę na poniższe obiekty przy Placu Zamkowym:

  • most gotycki – jedyna pozostałość po Bramie Krakowskiej, dawnej bramie wjazdowej do Warszawy;
  • mury obronne – oryginalne mury średniowiecznej Warszawy, zrekonstruowane z wykorzystaniem zachowanych fragmentów;
  • zabytkowe kamienice

plac zamkowy (2)
Gotycki most – jedyna pozostałość po bramie miejskiej.

Plac Zamkowy i jego atrakcje

Jak można się domyślać, przy takich miejscach zawsze powstają inne obiekty, nastawione na turystów. Oczywiście główne atrakcje to Zamek Królewski i Kolumna Zygmunta III. Będąc na placu, można również odwiedzić Galerię Sztuki Plac Zamkowy. Innym pomysłem jest smaczny posiłek, a takie miejsca, jak Królewski restaurant & pub, czy Restauracja Przy Zamku trzymają poziom. Jako ciekawostkę dodam, że przy Placu Zamkowym mieści się sieciówka Pizza Hut, a ten konkretny lokal jest jest jedną z najdłużej, nieprzerwanie działających pizzerii w Warszawie.

Ponadto, na placu ulokowało się Towarzystwo Przyjaciół Warszawy, a jeżeli jesteście turystami warto odwiedzić Warszawskie Centrum Informacji Turystycznej.

Co istotniejsze, na terenie placu w okresie letnim odbywają się regularnie przedstawienia i występy. A więc: są pokazy z ogniem, tańce, mini koncerty, no i mnóstwo sprzedawców. Z Placu Zamkowego rusza słynna turystyczna kolejka staromiejska oraz dorożki, oferujące przejażdżkę po historycznych częściach Warszawy. Niekiedy Zamek Królewski organizuje plenerowe wystawy czasowe, które prezentowane są na jego dziedzińcu, bądź właśnie na placu.

W okresie zimowym Plac Zamkowy, podobnie jak inne ulice Starego Miasta rozświetla piękna iluminacja świąteczna. Przed Zamkiem Królewskim staje wówczas wspaniale przyozdobiona, wielka choinka bożonarodzeniowa.

A jeżeli będziecie akurat w Warszawie i zdarzy się, że krajowe rozgrywki piłkarskie zwycięży zespół Legii Warszawa, macie okazję uczestniczyć w niesamowitej zabawie. Tradycją kibiców jest przemarsz spod stadionu na Łazienkowskiej pod kolumnę Zygmunta III, gdzie do późnych godzin nocnych trwa zabawa i świętowanie zdobytego mistrzostwa. Niebo nad Starym Miastem roświetla wówczas kilka tysięcy rac, a śpiewom nie ma końca.

plac zamkowy (5)
Ogniowe pokazy przy Kolumnie Zygmunta

20160515_222427
Mistrzowska Feta 2016; w tle autokar z piłkarzami Legii Warszawa.

DSC01903

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.