Ogród Krasińskich

Zlokalizowany w historycznej części miasta, Ogród Krasińskich jest najstarszym parkiem Warszawy, a zarazem drugim po Ogrodzie Saskim, udostępnionym szerszej publiczności. Zachował częściowo historyczny układ, zaś bliskie sąsiedztwo Pałacu Krasińskich podnosi jego rangę i sprawia, że jest bardzo chętnie odwiedzany przez mieszkańców zamieszkujących tę część miasta.


Ogród Krasińskich
Położenie: obszar wyznaczony przez ulice: gen. Andersa i Stare Nalewki – Świętojerska – plac Krasińskich – tył zabudowy przy ul. Długiej (Śródmieście; MSI Muranów)
Powierzchnia: 11,8 ha

Powstanie rezydencji Krasińskich

Krasińscy wywodzili się ze szlachty mazowieckiej i już od początku XVI wieku pełnili polityczne funkcje na Mazowszu: m.in. kasztelanów ciechanowskich, warszawskich i płockich. Z czasem przedstawiciele rodu sięgneli po funkcje wojewody płockiego oraz biskupa kamienieckiego. Jednym ze znaczących przedstawicieli rodu był Jan Dobrogost Krasiński, wojewoda płocki, elektor Jana III Sobieskiego, związany następnie z jego dworem.

Gdy w XVII wieku Warszawa stała się rezydencją królów i centrum życia politycznego kraju, stała się również atrakcyjna dla magnaterii, szlachty i duchowieństwa. Tak więc, wszystkie te stany zaczęły wykupywać działki i wznosić na nich okazałe pałace. Jedną z ulic, która przeżywała budowlane prosperity była Miodowa. Na jej końcu, w miejscu gdzie łączyła się z ulicą Długą, Jan Dobrogost Krasiński wykupił grunty pod budowę wspaniałej rezydencji, zaprojektowanej w stylu między ogrodem, a dziedzińcem.

W rezultacie wykonanych prac, założenie pałacowe ukończono w 1695 roku. Na projekt składały się: Pałac Jana Dobrogosta Krasińskiego, ogród na tyłach rezydencji (Ogród Krasińskich), dziedziniec pałacowy (współczesny Plac Krasińskich), oraz nieistniejąca już dziś oficyna północna.

Co do samego ogrodu, miał osiem kwater, układ trójpromienisty oraz aleję główną, którą przecinały trzy prostopadłe alejki. Na osi głównej od strony ul. Nalewki wystawiono czterofilarową bramę, która częściowo zachowała się do dnia dzisiejszego i można ją podziwiać wchodząc do parku.

ogród krasińskich (4)

ogród krasińskich (28)

ogród krasińskich (37)
Rzeźba rzymskiego legionisty i spętanych niewolników symbolizujących pokonanych wrogów Rzymu; widok szczytu pałacu od strony Ogrodu Krasińskich.

Przemiany w Ogrodzie

W 1765 spadkobiercy z rodu Krasińskich odsprzedali pałac Rzeczypospolitej, z przeznaczeniem na siedzibę Komisji Skarbu Koronnego. Rok później Ogród Krasińskich został przekształcony według projektu Jana Chrystiana Knackfusa. W ramach projektu otrzymał nowy układ alejek i udostępniono go publiczności.

Na początku XIX wieku w północno-zachodnim narożniku ogrodu wzniesiono pawilon cukierni, z czasem powiększony, który dotrwał do II wojny światowej.

Jeszcze większych przemian dokonał w latach 1891-95 wielki ogrodnik Warszawy – Franciszek Szanior, który opracował projekt przekształcenia Ogrodu. W końcu kilkanaście lat wcześniej przerabiał już Ogród Saski. Zaś w kolejnych latach zaprojektował od zera inne parki w Warszawie: Park Ujazdowski oraz Park Skaryszewski.

Ogród Krasińskich otrzymał wówczas nowy układ alejek, powstał staw z wysepką oraz sztuczny wodospad. Do czasu wybuchu II wojny światowej było to ulubione miejsce wypoczynku ludności żydowskiej, zamieszkującej licznie rejon Nalewek, Gęsiej i Nowego Miasta. Park zdewastowali Niemcy w roku 1944.

ogród krasińskich (12)

ogród krasińskich (13)

ogród krasińskich (16)

Ogród Krasińskich współcześnie

W wyniku zniszczeń wojennych, po wojnie teren Ogrodu powiększono o tereny zburzonej zabudowy. Były to głównie oficyny pałacowe przy Długiej oraz oficyny kamienic przy Świętojerskiej, której zresztą, bieg przesunięto po wojnie, nieco wyżej na północ. Tym samym powierzchnia parku ustaliła się na 11,8 ha. W 1965 roku ogród wraz z bramą od strony Nalewek wpisano do rejestru zabytków.

Na lata 2012-14 przypada rewitalizacja Ogrodu Krasińskich, podczas której wycięto dużą liczbę, bo ponad 300 drzew.

Do najciekawszych elementów krajobrazu parku należą:

Pałac Krasińskich

W związku z tym, że ogród był zawsze częścią większej kompozycji pałacowej, park przylega do Pałacu Krasińskich, który zamyka jego perspektywę od wschodu.

W dobie swoich czasów był to jeden z najpiękniejszych pałaców w całej Europie. Dekoracja fasad ściśle nawiązywała do historii rodu Krasińskich, którzy mieli wywodzić się od Rzymianina Marka Waleriusza Korwina. Herb rodu Krasińskich to właśnie Korwin – kruk. W związku z tym, podobne odniesienia znajdziemy właśnie we wspaniale rzeźbionym tympanonie oraz w rzeźbach figuralnych wieńczących fronton budynku.

Brama parkowa i mur getta

Ciekawa czterofilarowa brama z XVIII wieku, przez którą wchodzi się do parku od strony zachodniej. Posiada stylowe rustykowane filary zwieńczone wazonami. Ponieważ warszawskie getto sąsiadowało z ogrodem, dziś od strony wschodniej, w bruku zarysowana jest jego dawna granica. Nieco na lewo przed wejściem znajdują się: pomnik granic getta oraz głaz upamiętniający zwycięskie walki pierwszego dnia powstania listopadowego, 29 listopada 1830 roku.

Fontanna i gazon kwiatowy

Pomiędzy ogrodem z alejkami, tworzącymi formę przecinających się łuków i pierścieni, a tylnią fasadą pałacu, znajduje się gazon, który latem tworzy piękne kompozycje kwiatowe. Całości obrazu dopełnia zgrabna fontanna, ustawiona w tym miejscu pod koniec XIX wieku. Ma formę kolistego basenu z wodotryskiem. Wszystkie te elementy czynią tę część ogrodu najprzyjemniejszą do wypoczynku, a na pewno najmilszą dla oka.

ogród krasińskich (30)


Natura w parku

W parku znajduje się stary drzewostan, który częściowo przetrwał II wojnę światową. Przede wszystkim mowa o stuletnich drzewach, w ilości kilkudziesięciu sztuk, wśród których można odpocząc od zgiełku tej części miasta.

Z czasów organizacji parku przez Szaniora, zachował się staw z wyspą oraz rzeźba na wodzie, przedstawiającą rybaków wracających z połowów. Ponadto na terenie ogrodu można odnaleźć głazowisko z kaskadą. Jest też pagórek widokowy.

Są także kwatery ogrodowe nawiązujące do historycznej funkcji parku. Zaprojektowane głównie w południowej części parku, w miejscu, gdzie przed wojną stały oficyny pałacowe. Z pewnością dodają uroku całej kompozycji.

ogród krasińskich (24)

ogród krasińskich (1)

ogród krasińskich (26)
Kwatery ogrodowe na terenach przyłączonych do Parku po II Wojnie Światowej.

Pozostałe atrakcje

Z pomniejszych atrakcji warto jeszcze wspomnieć o pijce ustawionej w parku w 1936 roku, z okazji 50-lecia istnienia wodociągów warszawskich. Podobne pijki zachowały się w Alejach Ujazdowskich i w Parku Ujazdowskim.

W południowo-wschodniej części parku stanął w 1989 roku pomnik pamięci żołnierzy Powstania Warszawskiego batalionu AK ,,Chrobry”. W miejscu, w którym go ustawiono, przed wojną mieścił się Pasaż Simmonsa. Powstańcy mieli tam swoją redutę, która została zbombardowana przez lotnictwo niemieckie. W wyniku zawalenia konstrukcji zginęło ponad 200 żołnierzy Chrobrego. Żelbetowe elementy konstrukcji do dziś wystają z ziemi.

W następstwie XXI-wiecznej rewitalizacji, w parku stanęły: plac zabaw dla dzieci, stoliki do gier planszowych oraz pola do gry w boule, pawilon ogrodowy i liczne ławeczki. Wydaje się, że jest to idealne miejsce na zwolnienie i spędzenie wolnego czasu w Śródmieściu, które narzuca ten warszawski pęd.

Po przeciwległej stronie, już za parkiem, ale w jego najbliższym sąsiedztwie, znajduje się skwer Żołnierzy Tułaczy. Odnajdziemy tam pomnik Bitwy o Monte Cassino oraz wybieg dla czworonogów.

Ponadto co roku, w ostatnich dniach czerwca, w Ogrodzie Krasińskich organizowane są Imieniny Jana Kochanowskiego. Organizatorem literackiego pikniku, który się wtedy odbywa jest Biblioteka Narodowa. Są to różnego rodzaju spotkania, dyskusje, ale też mini teatrzyki bądź czytania dla dzieci oraz dorosłych.

ogród krasińskich (11)

ogród krasińskich (21)

ogród krasińskich (22)
Pomnik ku pamięci i miejsce spoczynku żołnierzy batalionu AK “Chrobry”.

ogród krasińskich (20)
Pijka ustawiona w 1936 z okacji 50-lecia powstania wodociągów warszawskich Lindleya.

Reasumując: czy jesteśmy pasjonatami historii, natury, czy po prostu lubimy zrelaksować się w cieniu drzew, wyjść z dzieciakami na świeże powietrze, Ogród Krasińskich łączy wszystkie te funkcje. Jednocześnie czyni go to jednym z najbardziej wartościowych parków na terenie Warszawy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.