ulica Nowomiejska

Historia ulicy Nowomiejskiej rozpoczyna się z chwilą lokacji Warszawy. Wytyczona z północno-zachodniego rogu Rynku, prowadziła do północnej bramy miejskiej, stając się ważną arterią komunikacyjną miasta.

Podobnie, jak w przypadku terenów za południową bramą miejską (późniejsze Krakowskie Przedmieście), z czasem i ten teren przekształcił się w plac postojowy oraz targowy. Natomiast, gdy na początku XV wieku zostało założone nowe miasto – Nowa Warszawa, ulica zyskała miano Nowomiejskiej, jako droga łącząca oba miasta.

spacer Stare Miasto (234)

Ulica Nowomiejska dawniej

Jeżeli chodzi o zabudowę mieszczańską, to ulica Nowomiejska nie różni się zbytnio od pozostałej części Starego Miasta. Początkowo była to zabudowa drewniana, którą na przestrzeni XVI wieku zastąpiły murowane domy gotyckie. Drobni rzemieślnicy ustąpili z czasem miejsca bogatym mieszczanom i szlachcie (XVIII wiek), po których z kolei przyszła biedota i ludność żydowska (XIX wiek).

Nowomiejska, zwana też nieoficjalnie Gołębią, kończyła swój bieg w mieście, na Bramie Nowomiejskiej. Z tej strony miasta, znajdował się zresztą złożony system bramny, do którego zalicza się wzniesiony w połowie XVI wieku Barbakan. Jest to jedna z siedmiu zachowanych fortyfikacji tego typu, w całej Polsce!

I tu kolejna ciekawostka. To nie jest oryginalny Barbakan. Ten, podobnie jak większość bram miejskich, rozebrano w XIX wieku (także Bramę Nowomiejską). Jednak nie cały. Połowa Barbakanu posłużyła jako mury nowych kamienic, które zajmowały całą wschodnią stronę ulicy, aż do roku 1944, gdy uległy zniszczeniu. Wśród nich stał np. pokaźny dom, zwany Piwnicą Gdańską.

Za murami natomiast, ulicę Nowomiejską wyróżniały przede wszystkim obiekty użyteczności publicznej. To właśnie tutaj powstały pierwsze: łaźnia miejska (1376 rok) oraz szpital miejski (I poł XIV w!). Warto wspomnieć, że w szpitalach wówczas nie leczono. Były to przytułki dla kalek i starców, ale to już temat na inną opowieść.

Przy szpitalu natomiast powstała kaplica, z czasem przekształcona w drewniany kościół, później oddany w użytkowanie zakonu paulinów. Ci natomiast, na początku XVIII wieku wznieśli w miejscu starych zabudowań: nowy szpital, klasztor oraz kościół. Te trzy obiekty, odbudowane po wojnie, możemy podziwiać dziś między Podwalem, a Długą.

IMG_1731

Zabytki na Nowomiejskiej

Każdy jeden budynek stojący dziś przy ulicy Nowomiejskiej, jak i sam układ przestrzenny ulicy, znajdują się w rejestrze zabytków. Na szczególną uwagę zasługują jednak:

Barbakan

Powstał jako ostatni element fortyfikacji – murów obronnych – miasta, w 1548 roku, ale wkrótce w wyniku rozwoju artylerii stał się bezużyteczny i w zasadzie tylko raz służył celom obronnym. Dziś Barbakan, pozostając jedną z niewielu takich budowli w Polsce, jest chętnie odwiedzaną atrakcją turystyczną. W okresie letnim za kilka złotych można wejść do środka budowli, gdzie prezentowana jest ekspozycja muzealna Muzeum Warszawy, przedstawiająca przemianę murów Warszawy na przestrzeni wieków. Między murami Barbakanu napotkać możemy zawsze wielu artystów, sprzedających tam swoje obrazy: pejzaże miejskie oraz karykatury.

IMG_1699

Kościół św. Ducha (Paulinów)

Współczesny kościół stanął na miejscu poprzednich budowli sakralnych, znajdujących się tu już od połowy XIV wieku. Przez długi okres czasu służył zakonowi Paulinów, których w 1819 roku usunięto z Warszawy. Kościół został podpalony w 1944 przez Niemców, przez co utracił prawie w całości swe piękne barokowe wyposażenie. Po wojnie został jednak odbudowany i chociaż wnętrza nie prezentują się już tak okazale, jak przed wojną, to odtworzona bryła zewnętrzna wciąż przypomina o wspaniałej architekturze Warszawy XVIII wieku.

IMG_20200524_150643

Szpital św. Ducha

Pierwsza w dziejach Warszawy placówka opiekuńcza, powstała już w I połowie XIV wieku, u zbiegu ulic Nowomiejskiej i Podwale. Obecny budynek powstał mniej więcej w tym samym czasie, co sąsiedni kościół. I również, podobnie jak on, został podpalony w 1944, a następnie odtworzony po wojnie. W tym przypadku jednak, nie zdecydowano się na wierną rekonstrukcję i chociaż budynek posiada ogromną wartość historyczną, mało kto wie, jak ważną rolę odgrywał przez setki lat historii miasta.

Kamienice

Nowomiejska i jej kamienice posiadają wielką wartość historyczną, a ich mury mają do opowiedzenia jakąś historię. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

  • nr 5 – kamienica Półtorakowska, posiadająca oryginalny portal gotycki z ok 1520 roku;
  • nr 17 – kamienica Szelągowska, którą odtworzono po wojnie jedynie w połowie, ale za to ozdobiono pięknym sgraffito.

IMG_20200524_150858

Co robić?

Nowomiejska to przede wszystkim gastronomia, jeżeli chodzi o miejsca, do których można wejść i spędzić miło czas. Choć zanim powiem kilka słów na ich temat, muszę wspomnieć o dwóch antykwariatach przy tej ulicy.

Jeżeli interesują was starocie, to w Warszawie nie znajdziecie zapewne lepiej wyposażonego miejsca niż Lapidarium. Wchodząc do tego sklepu człowiek przenosi się w zupełnie inny świat. To trzeba po prostu zobaczyć na własne oczy 🙂 Drugim z antykwariatów godnym uwagi jest Lamus.

Wróćmy jednak do gastronomii. Na Nowomiejskiej króluje jeden właściciel, który posiada aż trzy lokale:

  • Herbaciarnia Same Fusy – najlepsze tego typu miejsce w Warszawie, jaki udało nam się odwiedzić. Niesamowity klimat miejsca (staromiejska piwnica), bogaty wybór pysznych herbat i przepiękny sposób ich podania. W dodatku świetne ciasta.
  • Same Krafty Multitap i Same Krafty vis-a-vis: dwa gastropuby położono na przeciw siebie. Dokładnie to samo menu, ale lokale tak oblegane, że trzeba było otworzyć drugą miejscówkę. Bogaty wybór piw kraftowych i naprawdę smaczne przekąski: burgery, pizza, sałatki. Przygotujcie się jednak na odpowiednie ceny, w końcu to krafty, a i położenie lokali robi swoje.

Wspomnę jeszcze na koniec, że z czystym sumieniem możecie wpaść na lody do Ice Cream Granita lub do lodziarni Lucyny i Wojciecha Hoduń, działającej tu od roku 1985.

same fusy (3)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.